BEHEERSVERORDENING ALS ALTERNATIEF VOOR BESTEMMINGSPLAN

Steeds meer gemeenten stellen beheersverordeningen vast. Voordeel ten opzichte van het bestemmingsplan is dat het een eenvoudig instrument is, relatief snel kan worden vastgesteld en relatief goedkoop is. Ook de in voorbereiding zijnde nieuwe Omgevingswet speelt een rol bij de keuze voor een beheersverordening of een bestemmingsplan. In die wet zal het bestemmingsplan naar verwachting niet meer terugkeren. Een beheersverordening zou beter aansluiten bij het omgevingsplan zoals naar verwachting zal worden opgenomen in de nieuwe wet.

In Drenthe hebben ondermeer de volgende gemeenten al een of meerdere beheersverordeningen vastgesteld of in voorbereiding: Westerveld, Noordenveld, Emmen en de Wolden.

Actualiseringsplicht

In de Wet op de ruimtelijke ordening (Wro) is een verplichting opgenomen om bestemmingsplannen elke tien jaar te herzien. De sanctie voor het niet voldoen aan de actualiseringsplicht is dat er geen leges geheven mogen worden in gebieden waar oudere plannen gelden. Aan het einde van de termijn staat de gemeente dan voor de keuze om een nieuw bestemmingsplan vast te stellen, een verlengingsbesluit te nemen of om een beheersverordening vast te stellen.

Beheersverordening

De beheersverordening is in de wet opgenomen als een eenvoudig alternatief voor een bestemmingsplan. Een beperking is dat het moet gaan om gebieden waar geen ruimtelijke ontwikkelingen worden voorzien. De beheersverordening houdt in feite niet meer in dan een bevriezing van het bestaande gebruik. Nieuwe ontwikkelingen mag een beheersverordening niet mogelijk maken. Overigens kan wel een beheersverordening worden vastgesteld in afwachting van ontwikkelingen die op termijn gaan plaatsvinden. Ter overbrugging kan dan voor een braakliggend terrein of een slooplocatie met een tijdelijke functie een beheersverordening worden vastgesteld.

Bestaand gebruik: feitelijk of planologisch?

De beheersverordening kan zowel het feitelijk bestaande gebruik vastleggen als het planologisch bestaande gebruik.

Bij vastlegging van het feitelijk bestaande gebruik kan bijvoorbeeld worden verwezen naar een luchtfoto met een inventarisatielijst. Het zal duidelijk zijn dat dit maar weinig rechtszekerheid biedt. Zo zal de precieze ligging van de bebouwing en de bouwhoogte niet duidelijk zijn. Illegale bebouwing zou worden gelegaliseerd, tenzij daarvoor in de verordening regels worden opgenomen.

Als de verordening geen nadere bouw- en gebruiksregels bevat voor afwijken van de bestaande situatie, zal elke afwijking verboden zijn, tenzij er een omgevingsvergunning wordt verleend waarmee van de verordening wordt afgeweken.

Een andere vorm van een beheersverordening betreft het overnemen van de mogelijkheden uit het voorafgaande bestemmingsplan. Daarbij hoeven overigens de geldende bestemmingen niet geheel overgenomen te worden. Wegbestemmen van niet meer gewenst gebruik is mogelijk, maar ook legalisering van illegaal gebruik. Bij het opstellen van een beheersverordening zal echter ook rekening gehouden moeten worden met het aspect schade. Indien bijvoorbeeld de regeling van de verordening minder mogelijkheden biedt dan het voorafgaande bestemmingsplan, dan kan er in beginsel recht bestaan op planschade.

Rechtsbescherming

Voor de beheersverordening gelden geen procedurevoorschriften. Het gaat om een verordening en dat betekent dat er geen beroep openstaat. Afhankelijk van de inhoud van de gemeentelijke inspraakverordening, kan inspraak wel verplicht zijn.

Toetsing door de rechter kan wel via de weg van beroep tegen de verlening of de weigering van een omgevingsvergunning. De beheersverordening vormt immers het toetsingskader voor de aanvraag om een omgevingsvergunning voor het bouwen. De bestuursrechter beoordeelt dan de gronden waarop de omgevingsvergunning is verleend, waaronder de beheersverordening. De rechter kan de beheersverordening onverbindend verklaren bijvoorbeeld omdat de beheersverordening in strijd met de wet is vastgesteld. In die situatie blijft de beheersverordening bestaan, maar heeft deze geen rechtskracht.

Ook bij de burgerlijke rechter kan de beheersverordening aan de orde komen. Bijvoorbeeld als wordt gesteld dat het vaststellen van de verordening onrechtmatig is.

Wilt u meer weten over de toepassing van de beheersverordening of het door u gewenste gebruik van grond en/of gebouwen in overeenstemming is met de planologische regels? Neem dan gerust contact op via telefoonnummer 0592 345 188 of via e-mail litjens@rein.nl.

Ook interessant