Rechtstreeks inkopen in China via platforms als Alibaba blijft aantrekkelijk: lage prijzen, groot aanbod, snelle schaalbaarheid. Maar precies deze route leidt in de praktijk structureel tot geschillen over auteursrecht, merkrecht, modelrecht en parallelhandel. Een douanebericht dat een zending vasthoudt, een sommatie van een merkhouder of een directe takedown door Bol.com of Amazon: ondernemers worden er regelmatig door overvallen. Op dat moment rijst de vraag of er werkelijk sprake is van een inbreuk of dat die vooral wordt gesteld om druk uit te oefenen.
Dat onderscheid vraagt om een korte maar scherpe juridische analyse. Wat een leverancier in China beweert (“origineel”, “geen merk”, “authorized seller”) is juridisch zelden bepalend.
Twee belangrijke risico’s bij import uit China: namaak en parallelhandel
1. Namaak: merkinbreuk, modelrechtinbreuk en auteursrechtinbreuk
Van merkinbreuk is sprake wanneer producten niet afkomstig zijn van de merkhouder of uit de door de merkhouder gecontroleerde distributieketen, maar wel ten onrechte onder dat merk of een daarmee overeenstemmend teken worden aangeboden (art. 9 UMVo).
Daarnaast kan – los van het gebruik van een merkteken – sprake zijn van modelrechtinbreuk wanneer de vormgeving van een product of verpakking is nagemaakt of gebruikt en daarmee ten onrechte een gelijke algemene indruk wekt als een beschermd Unie-model (art. 10 GModVo). Ook kan sprake zijn van inbreuk wanneer de beschermde trekken van een auteursrechtelijk beschermd product zonder toestemming zijn overgenomen.
2. Parallelhandel en de uitputtingsleer binnen de EU/EER
Parallelhandel is een ander verhaal. Het gaat dan om producten die op zichzelf authentiek zijn, maar waarvoor toestemming van de merkhouder ontbreekt voor de verhandeling van die specifieke partij goederen binnen de EU/EER.
Dat is essentieel, want alleen goederen die door of met toestemming van de merkhouder in de EER in het verkeer zijn gebracht, zijn vrij verhandelbaar. Op grond van de Europese regels geldt dat de rechthebbende bepaalt of en wanneer hij goederen in de EU op de markt brengt (art. 15 UMVo, de zogeheten “uitputtingsleer”).
Toestemming van de merkhouder voor andere markten – China, Turkije of de VS – zegt daarbij niets over Europa. Ontbreekt EER-toestemming voor die specifieke partij goederen, dan levert de import van die originele producten alsnog verboden parallelhandel en daarmee merkinbreuk op.
Claims in parallelimportzaken vergen daarom altijd een nauwkeurige reconstructie van de distributieketen en de concrete partij goederen.
Hoe het in de praktijk misgaat bij import uit China
Ondernemers voelen zich vaak veilig wanneer een leverancier facturen toont en verklaart dat de producten authentiek zijn. Maar juridisch draait het om de bestemming van die concrete batch.
Was die batch bedoeld voor de EU-markt? Zo niet, dan is er geen uitputting en kan de merkhouder optreden, hoe overtuigend de leverancier ook klinkt.
In procedures blijken algemene verklaringen of certificaten meestal waardeloos, omdat zij niet herleidbaar zijn tot de officiële distributieketen.
White label-producten en risico’s op modelrecht- en auteursrechtinbreuk
Het ontbreken van een merk betekent niet dat er geen risico’s zijn. Ook wanneer een merkteken ontbreekt, kunnen het modellenrecht en het auteursrecht de vormgeving van een product beschermen.
Zeker bij populaire designs die in China snel worden gekopieerd, blijft het risico op claims bestaan wanneer zonder nader onderzoek producten worden verhandeld die te veel lijken op beschermde modellen of creatieve vormgeving binnen de EU.
Gevolgen van IE-claims: douane, beslag en platform-takedowns
Een claim komt meestal onverwacht en heeft directe gevolgen. De douane kan zendingen vasthouden, een rechter kan ex parte-maatregelen treffen, er kan beslag worden gelegd of een sommatie tot onmiddellijke staking volgen.
Online platforms zoals bol.com en Amazon reageren vaak eveneens direct: producten, listings of zelfs complete accounts worden offline gehaald. Dat maakt snelle, maar zorgvuldige actie noodzakelijk.
Eerst moet worden beoordeeld of de claim juridisch standhoudt. Is dat het geval, dan moet zorgvuldig een strategie worden gekozen om risico’s en schade te beperken.
Risico’s vooraf beperken bij structurele import buiten de EU
Wie structureel buiten de EU inkoopt, doet er verstandig aan vooraf inzicht te krijgen in:
- de aanwezigheid van merkrechten;
- de distributieketen van de leverancier;
- de EU-bestemming van de goederen;
- mogelijke model- of auteursrechten die op de vormgeving rusten.
Dit voorkomt onaangename verrassingen achteraf.
Juridische analyse gewenst bij merkinbreuk of parallelhandel?
Ben je geconfronteerd met een sommatie, douane-ingrijpen of een platform-takedown na inkoop uit China?
Angela Melsen, advocaat intellectuele eigendomsrechten, kijkt graag mee of sprake is van merkinbreuk, modelrechtinbreuk of ontbrekende uitputting en welke strategie jouw positie versterkt.
Ook voor advies vóór import kan je uiteraard contact opnemen met Angela.
Angela Melsen
Advocaat