Wanneer een kind wordt gepest, is dat ontzettend ingrijpend. Niet alleen voor het kind, maar ook voor de ouders. Het gevoel van machteloosheid is vaak groot.
Toch zijn er situaties waarin je als ouder juridische stappen kunt zetten. Zo startte een vader van een gepest kind een gerechtelijke procedure tegen de moeder van het 14-jarige meisje dat zijn dochter pestte.
De rechtszaak: bedreigingen via Snapchat en fysiek geweld
In deze zaak lagen de feiten als volgt.
De dochter fietste met een vriendin naar een winkel, omdat zij dacht daar met een bekende te hebben afgesproken. Kort na haar aankomst kwam de pester met een aantal anderen de hoek om lopen. Zij begon de dochter uit te schelden en te bedreigen, waarna de dochter snel wegfietste.
Daar bleef het niet bij.
Via Snapchat stuurde de pester berichten waarin zij de dochter uitschold voor “bitch” en “kankerhoer”. Ook dreigde zij haar te vermoorden.
Later vond opnieuw een incident plaats. Een omstander legde een deel daarvan vast op video. Op de beelden is te zien dat de pester de dochter ongeveer een minuut lang aan haar haren trekt en haar meerdere keren in het gezicht slaat.
Wanneer kan een rechter een civiel contactverbod opleggen?
De vader vroeg de rechter om een civiel contactverbod op te leggen.
Hij wilde dat het de pester gedurende twee jaar zou worden verboden om op welke manier dan ook contact te zoeken met zijn dochter. Dat gold voor persoonlijk contact, maar ook voor contact via social media, berichtenapps of andere communicatiemiddelen.
Waarom legde de rechter een contactverbod op?
In het vonnis legt de rechter de vinger precies op de zere plek:
Vonnis
De rechter legt in het vonnis de vinger precies op de zere plek en verwoordt dit uitstekend:
Jonge mensen moeten in een veilige omgeving opgroeien. Daarbij is het belangrijk dat zij dingen leren en ervaring op doen. Het gaat dan niet alleen om het leren op school, het volwassen worden in een gezin, maar ook hoe je omgaat met andere jonge mensen. Met vrienden, met klasgenoten, met jongeren uit de buurt en op school. Daar hoort ook bij dat er ruzies zijn met anderen, dat vriendschappen ontstaan en tenietgaan. En opgroeien is lang niet altijd makkelijk of leuk. De groepsdruk is groot. Hoe ga je daarmee om? Kun je daar weerstand aan bieden? Wat doe je als kinderen gepest worden? Kijk je toe? Grijp je in?
Door met elkaar om te gaan in elkaars fysieke aanwezigheid (het schoolplein, op straat, op het voetbalveld), kun je ervaren hoe anderen reageren op jouw gedrag en op het gedrag van anderen. Wat accepteren we wel en wat niet? Het punt is dat jonge mensen steeds vaker niet fysiek bij elkaar zijn. De wereld is virtueel geworden. Je kunt online alleen elkaars reactie niet zo goed meer inschatten op dingen die je zegt of schrijft. Dat maakt het makkelijker om dingen te zeggen die je normaal niet zou zeggen. Ruzies die normaal niet uit de hand lopen, doen dat online wel, met steeds heftigere reacties op elkaar.
Als we lezen wat gedaagde, 14 jaar oud, op snapchat zegt en schrijft tegen een ander meisje van haar leeftijd: ze wordt bitch genoemd, kankerhoer en er wordt gedreigd dat ze vermoord zal worden. Tijdens een ruzie zegt iedereen wel dingen waar we spijt van hebben, maar dit gaat alle grenzen te buiten. Dit is ook geen ‘straattaal’ die normaal is. En als jongeren dat wel zo ervaren, weet dan dat het recht die taal en die bedreigingen niet accepteert.
Boosheid, groepsdruk via gedeelde chats, het beledigen en bedreigen van elkaar, soms zelfs – zoals in dit geval – eindigend in geweld. Er zijn teveel gevallen van jonge mensen die meegezogen worden in dit online haat zaaien, uit de hand gelopen online ruzies en boosheid. Lees maar in de media over jonge mensen die ernstig (psychisch) letsel overhouden aan haat zaaien en geweld en zelfs het leven erbij laten.
Het (civiele) recht moet jonge mensen zoals eiseres beschermen tegen (online) haat, dreigementen en geweld. Want als niemand ingrijpt, kunnen de gevolgen (te) groot zijn. Gevoelens van permanente angst, onveiligheid en geweld, horen niet bij opgroeien. En de haatzaaiers en geweldplegers moeten weten dat hun woorden en daden gevolgen hebben voor hun eigen vrijheden. Het recht trekt daar dus een rode lijn: de vrijheid van de een om te zeggen wat men wil en te gaan waar men wil, wordt beperkt ter bescherming van de ander.
Gelet op de herhaalde uitlatingen en bedreigingen door gedaagde, de ernst ervan en het door gedaagde gebruikte geweld, dat ook nog eens in het openbaar plaatsvond, is een contactverbod in deze zaak zonder twijfel op zijn plaats. Geen contact meer door gedaagde, op geen enkele wijze, met eiseres. Niet online, niet in de echte wereld, niet direct maar ook niet via anderen. Doet ze dat toch, dan kost dat elke keer € 250,00 (dwangsom). Hopelijk hoeft eiseres daardoor niet langer bang te zijn voor nieuwe haat, bedreigingen en geweld.
Wat betekent deze uitspraak voor ouders van gepeste kinderen?
Deze uitspraak laat zien dat het civiele recht ook bescherming kan bieden tegen ernstig pestgedrag.
Wanneer sprake is van herhaald pesten, bedreigingen of geweld, kan een civiel contactverbod onder omstandigheden een effectief middel zijn om verdere escalatie te voorkomen.
Civiel contactverbod bij pesten: hulp nodig?
Wordt jouw kind ernstig gepest en vraag je je af welke juridische mogelijkheden er zijn?
Een civiel contactverbod kan in sommige situaties een oplossing bieden. Overweeg je deze stap als ouder? Neem dan gerust contact op. Ik denk graag met je mee over de mogelijkheden.
Jonatan Faas
Advocaat