We krijgen in onze arbeidsrechtpraktijk bij REIN regelmatig te maken met vragen en conflicten over de zogenaamde beperkende bedingen zoals concurrentie- en of relatiebedingen. Werkgevers denken hun bedrijf op juiste wijze te beschermen door standaard concurrentiebedingen met werknemers af te sluiten.
Concurrentiebeding: hoppa, geregeld?
Maar meer dan eens gaat het mis. Een vertrekkende werknemer blijkt niet gehouden te zijn aan een ‘standaard’ overeengekomen beding, of er is simpelweg het verkeerde beding gekozen. Het valt niet mee om je bedrijfsbelangen op de juiste wijze te beschermen tegen ongewenste concurrentie door ex-medewerkers.
Want om te beginnen: welk beding kies je eigenlijk?
Ga je voor een concurrentiebeding of een relatiebeding? Of misschien wel allebei?
Het Burgerlijk Wetboek geeft alleen regels voor het concurrentiebeding, maar in de praktijk wordt ook veel gebruikgemaakt van relatiebedingen. Zijn ze hetzelfde en gelden dezelfde wettelijke regels? Nee. Beide bedingen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zien op verschillende te beschermen belangen ná het einde van de arbeidsovereenkomst.
Een concurrentiebeding verbiedt het werken bij een concurrent.
Een relatiebeding verbiedt het benaderen van of werken voor jouw relaties.
Concurrentiebeding: Effectief of tandeloze tijger?
Een goed overeengekomen beding is een effectieve tool om je bedrijfsbelangen te beschermen. Tegelijkertijd kan het een ex-werknemer beperken in de wijze waarop hij of zij in het levensonderhoud voorziet.
Ter bescherming van de werknemer is een concurrentiebeding in een tijdelijke arbeidsovereenkomst in beginsel niet toegestaan. Dit is anders wanneer je als werkgever een zwaarwegend bedrijfsbelang hebt waarvoor het recht op vrije arbeidskeuze moet wijken. Dat belang moet je concreet, uitgebreid en schriftelijk motiveren.
Zonder goede motivering? Dan sneuvelt het beding vaak alsnog.
Maatwerk is key
De volgende aandachtspunten zijn van belang;
- Kies het juiste beperkende beding
- Kies de juiste formulering; wat wil je beschermen? Welke werkzaamheden zijn verboden?
- Kies zorgvuldig de termijn en reikwijdte
- Vergeet niet het hebben van een financieel belang in een andere onderneming te verbieden
- Vergeet de boete niet. Want ook als het beding rechtsgeldig is, blijkt het in de praktijk vaak een tandeloze tijger
- Verkeerde toepassing kan op gespannen voet staan met het recht op vrije arbeidskeuze van een werknemer
- Bij een wijziging van functie: het beding opnieuw schriftelijk overeenkomen
Kortom: maatwerk is écht key.
De rechter en belangenafweging bij beperkend beding
Ex-werknemers hebben de mogelijkheid om de rechter te vragen het beding geheel of voor een specifiek deel te vernietigen. En natuurlijk kan de ex-werkgever de ex-werknemer aanspreken op overtreding. De rechter kan na een belangenafweging de werking van het beding aantasten of zelfs bepalen dat je als ondernemer de ex-werknemer voor de duur van de beperking die is opgelegd een billijkheidsvergoeding moet betalen. Verzoek om schorsing van het beding kan in een voorlopige voorzieningenprocedure. Deze schorsing geldt dan tot in bodemprocedure een uitspraak is gedaan.
Werkgevers die opereren in een nichemarkt maken sneller aannemelijk dat zij zwaarwegende bedrijfsbelangen te beschermen hebben dan werkgevers die activiteiten ontplooien in een niet-gespecialiseerde markt. Niet elke functie rechtvaardigt een concurrentiebeding. Hoe zwaarder, strategischer, informatie- of kennisgevoeliger de functie des te sterker sta je als onderneming in je te beschermen belang.
Commerciële belangen zijn beschermd
Het concurrentiebeding of het relatiebeding kan je bedrijf zeker beschermen, mits juist toegepast. Ook bij overgang van onderneming gaat het beding mee over op de verkrijger. Werknemers blijven gebonden aan het beding tenzij bij einde dienstverband iets anders wordt afgesproken. Laat je aanstaande ex-werknemer dat schriftelijk weten. Het beding heeft mits juist overeengekomen een preventieve functie. En ook voor de ex-werknemer geldt: voorkomen is beter dan genezen.
Wetvoorstel modernisering concurrentiebeding: Nieuwe wetgeving on it’s way!
Overigens is in 2024 op initiatief van toenmalig Minister Van Gennip het ‘wetvoorstel modernisering concurrentiebeding’ voorbereid en ter internetconsultatie voorgelegd. Het voorstel bevat ingrijpende wijzigingen ten aanzien van de regelgeving omtrent beperkende bedingen. Kabinet Schoof heeft er niets mee gedaan maar het Ministerie SZW heeft indiening van het wetsvoorstel voor Q2 op de agenda staan. Dit wordt vervolgd!
Heb je vragen of wil je meer weten? Neem dan contact op met Lilian Mulderij.
Lilian Mulderij
Jurist