Fosfaatrechten: een antwoord op de meest gestelde vragen

De regels rondom fosfaat hakken er bij melk- en vleesveehouders flink in. De gevolgen zijn voor velen nog onduidelijk. Advocaat Nico Bouwman gaf op 17 januari 2018 en op 1 februari 2018 hierover een lezing. De hele zaal zat vol en wat ons betreft was het een groot succes! Lees het hieronder nog eens rustig terug.

Fosfaareductie
Begin 2017 is de Regeling fosfaatreductieplan 2017 in werking getreden waarmee de overheid melkveehouders stimuleert om het aantal stuks rundvee terug te brengen. Vanaf 1 januari 2018 is het stelsel van fosfaatrechten voor melkvee in werking treedt.

Het gerechtshof in Den Haag oordeelde dat de Regeling fosfaatreductieplan 2017 in principe gewoon geldig is en dat de boeren hun veestapel moeten inkrimpen. Over de individuele gevallen heeft het hof niet geoordeeld. Wat kun je als melkveehouder nu doen?

Wat kan ik doen tegen de reductiemaatregelen en te betalen geldsommen?
Vanaf 1 maart 2017 moest de melkveestapel in 5 perioden worden verkleind. Per periode van 2 maanden diende de melkveehouder een beslissing te ontvangen van je zuivelonderneming. In die brief lees je of je voldoende gereduceerd hebt.

Ben je het niet eens met de beslissing, omdat je bijvoorbeeld vindt dat je een knelgeval bent? Teken dan tijdig bezwaar aan! Nico helpt je daar graag bij.

Handel en overdracht
Het beleid van fosfaatreductie en de aankomende fosfaatrechten zorgen ervoor dat er ‘rechten’ ontstaan, die geld waard zijn (vermogensrechten). De handel rondom fosfaat komt inmiddels op gang, maar dit gaat regelmatig (juridisch) niet goed.

Bedrijfsoverdracht
De enige manier om je fosfaatruimte in 2017 uit te breiden, was door een bedrijfsoverdracht. Bij overname van een beëindigd bedrijf in de periode van 2 juli 2015 tot 1 januari 2018, kon je door bedrijfsoverdracht de fosfaatreferenties van het beëindigde bedrijf overnemen (dat meer ruimte creëert onder de fosfaatreductieregeling die in 2017 gold én meer fosfaatrechten in 2018 oplevert).

 

Leasen
Fosfaatrechten kun je ook leasen. Dit houdt in dat je de fosfaatrechten overneemt (koopt), doorgeeft aan de RVO dat jij die fosfaatrechten dat jaar benut, en dan weer terugoverdraagt. Let op, het aantal fosfaatrechten wordt bij deze transactie wel met 10% afgeroomd. Houd daar rekening mee bij het bepalen van de hoeveelheid en prijs. Zorg dat je de afspraken over lease duidelijk op papier zet en laat deze vooraf controleren door een jurist.

Vleesvee
Ook voor vleesveehouders heeft de invoering van fosfaatrechten gevolgen. Vleesveehouders die vrouwelijke runderen hebben in de leeftijd van 0 tot 1 jaar en van 1 tot 2 jaar (categorieën 101 en 102) krijgen in 2018 ook fosfaatrechten voor het aantal dieren dat ze op 2 juli 2015 hadden. Dat betekent ook dat vleesveehouders voor het houden van deze dieren fosfaatrechten nodig hebben. Groei van de veestapel ten opzichte van 2 juli 2015 is dan alleen mogelijk door rechten te kopen. De concurrentie met de melkveehouderij zal niet meevallen. Een stijging in aantal stier- en vaarskalveren zal steeds tot aanpassing van rechten moeten leiden.

Voor vleesveebedrijven met vrouwelijk jongvee is het daarom verstandig tijdig een planning te maken voor het te houden vee in 2018. Allereerst door na te gaan hoeveel rechten je toebedeeld krijgt of hebt gekregen en vervolgens door te berekenen hoeveel dieren je op jaarbasis kunt gaan houden binnen deze rechten. Voor jongvee tot 1 jaar geldt daarbij een fosfaatproductie van 9,6 kg per dier per jaar, voor jongvee ouder dan 1 jaar (nog niet gekalfd) een productie van 21,9 kg fosfaat per dier per jaar. ForFarmers heeft een handige tool ontwikkeld om de fosfaatrechten die naar verwachting worden toegekend, uit te rekenen.

Nog even de categorieën op een rij. Je hebt fosfaatrechten nodig voor jongvee jonger dan 1 jaar voor de melkveehouderij én vrouwelijke opfokkalveren voor de vleesveehouderij tot 1 jaar (cat. 101). Ook heb je fosfaatrechten nodig voor jongvee ouder dan 1 jaar (alle runderen van 1 jaar en ouder, inclusief overig vleesvee, maar met uitzondering van roodvleesstieren en fokstieren (cat. 102)). Onder jongvee (cat. 101 en 102) vallen bijvoorbeeld de volgende dieren:

  • vrouwelijk jongvee voor de vleesveehouderij tot 1 jaar;
  • vrouwelijke kalveren van weide- en zoogkoeien die gehouden worden als jongvee voor de vleesveehouderij;
  • overig vleesvee, met uitzondering van roodvleesstieren en fokstieren.

Pinken die op 2 juli 2015 ouder dan 2 jaar waren en waarbij tijdens de beoordeling van de reactie op de referentiegegevens blijkt dat het dier heeft afgekalfd, tellen mee bij de vaststelling van fosfaatrechten.

Pacht
Dat de fosfaatrechten verhandelbaar zijn betekent uiteraard dat de rechten geld waard zijn en daarmee komen we automatisch weer in een oude pachtdiscussie. Van wie zijn de fosfaatrechten in een pachtrelatie: van de verpachter of de pachter? Hierover is nog geen duidelijkheid. Bij het melkquotum heeft de rechter (het Pachthof) bepaald dat het (verhandelbare) melkquotum aan de verpachter toebehoort onder gehoudenheid de helft van de waarde daarvan aan de pachter te vergoeden en mits deze pachter heeft bijgedragen aan het tot stand komen van het melkquotum. Die lijn is vervolgens ook doorgetrokken bij andere productierechten, zoals het suikerquotum, varkensrechten en pluimveerechten. Bij de toeslagrechten sloeg het Pachthof een andere richting in. Het Pachthof oordeelde in 2010 dat de rechten aan de pachter toekwamen, dus zonder overdraagplicht aan de verpachter en ook zonder vergoedingsverplichting aan de verpachter.

In 2017 zijn de eerste stappen gezet voor het voeren van een proefprocedure om duidelijkheid over de fosfaatrechten in de pachtrelatie te krijgen. Het kan nog wel tot medio 2019 duren voor hier duidelijkheid over komt.

Het is in ieder geval erg belangrijk bij het sluiten van pachtovereenkomsten hier alvast op voor te sorteren en daar duidelijke afspraken over te maken. Laat je voor het tekenen van een pachtovereenkomst hierover goed adviseren door een jurist.

Heb je nog vragen over fosfaatrechten? Nico heeft zich gespecialiseerd in dit onderwerp en al diverse boeren en adviseurs hierover geadviseerd. Neem gerust contact met Nico op.

bouwman@rein.nl 06 340 93 944
Delen: